Boğaz'ın Kılıç Avcıları: İstanbul'da Zıpkınla Kılıç Balığı Devri

Bugün inanması güç ama bir zamanlar İstanbul Boğazı'nda kılıç balığı avı, şehrin balıkçılık hayatının en heyecanlı sahnesiydi. Kılıç balığı, yazın Karadeniz'e giriş çıkış yaparken Boğaz'dan geçer; yüzeyde "kılıcını" göstererek yüzen bu dev, kıyıdan ve kayıktan izlenirdi.

Gözcü kuleleri ve el zıpkını

Kılıç avı bir sabır ve refleks oyunuydu: kıyıya yakın yüksek noktalara kurulan gözetleme yerlerinde (kimi kayıtlarda ağaçtan platformlar) gözcüler saatlerce denizi tarar, yüzeyde süzülen kılıcı görünce kayıkçılara işaret verirdi. Kürekli kayık sessizce yaklaşır ve zıpkıncı, elindeki saplı zıpkını tek hamlede fırlatırdı. Sonrası, halatın ucunda saatler sürebilen bir mücadeleydi — Hemingway'in ihtiyar balıkçısından farksız, ama Beykoz açıklarında.

Deveciyan'ın 1915 tarihli kayıtlarında ve eski İstanbul anlatılarında kılıç dalyanları ve zıpkın avı ayrıntısıyla anlatılır; Beykoz ve Boğaz'ın Anadolu yakası bu avın merkeziydi.

Neden bitti?

20. yüzyıl ortalarından itibaren artan deniz trafiği, kirlilik ve aşırı avcılık kılıcın Boğaz ziyaretlerini seyrekleştirdi; gözcülü zıpkın avı da tarihe karıştı. Bugün kılıç balığı Ege ve Akdeniz açıklarında yaşamaya devam ediyor — Boğaz'daki mirası ise balıkçı kahvelerinde anlatılan "dedemin gördüğü kılıç" hikâyelerinde.

Not: Günümüzde kılıç balığı avı boyu, dönemi ve yöntemi sıkı kurallara bağlıdır — güncel mevzuat için yasaklar sayfamıza bak.

Diğer Tarih Yazıları

← Tüm tarih yazıları · Kendi av tarihini yazmaya Zokala ile başla. Rastgele! 🎣

Son güncelleme: 2026-07-13 · Yasal veriler resmî tebliğden doğrulanmıştır.