İstanbul Dalyanlarının Hikâyesi: Boğaz'ın Kaybolan Balık Tuzakları

Dalyan, kıyıya kurulan sabit ağ düzeneğiyle göç eden balığı yakalayan geleneksel tuzaktır — ve İstanbul, yüzyıllar boyunca dünyanın en zengin dalyan coğrafyalarından biriydi. Boğaz, Karadeniz ile Marmara arasında mevsimlik göç eden palamut, torik, lüfer ve kefal sürüleri için doğal bir koridor; dalyanlar da bu koridorun gişeleriydi.

Gözcünün gözü, reisin emri

Klasik dalyanda av bir ekip işiydi: yüksek bir sırığın veya kulenin üstündeki gözcü, suyun renginden sürünün geldiğini görür, bağırarak haber verirdi. Reisin komutuyla ağlar kapatılır, kimi zaman tek "kaldırmada" binlerce balık alınırdı. Beykoz, Sarıyer, Tarabya, Kumkapı ve Adalar çevresi, kayıtlara geçen ünlü dalyan bölgelerindendi.

Bir kitap, bir devir

Bu dünyanın en değerli tanığı, Osmanlı balıkhane müdürü Karekin Deveciyan'ın 1915 tarihli "Balık ve Balıkçılık" kitabıdır — İstanbul'un balıklarını, dalyanlarını ve av usullerini tek tek kaydeden bu eser, bugün hâlâ Türkçe balıkçılık literatürünün baş ucu klasiğidir.

Kapanış

20. yüzyılın ikinci yarısında kıyı yapılaşması, deniz trafiği ve endüstriyel avcılık dalyanları birer birer kapattı. Bugün İstanbul'da dalyan adı çoğu yerde sadece semt ve cadde isimlerinde yaşıyor (Dalyan Caddesi'nde yürüyen kaç kişi bunu bilir?). Ama miras ortada: Boğaz hâlâ bir balık koridoru — artık ağla değil, kıyıda omuz omuza dizilmiş oltalarla karşılanıyor.

Diğer Tarih Yazıları

← Tüm tarih yazıları · Kendi av tarihini yazmaya Zokala ile başla. Rastgele! 🎣

Son güncelleme: 2026-07-13 · Yasal veriler resmî tebliğden doğrulanmıştır.