Hamsinin Hikâyesi: Karadeniz'in Gümüş Bereketi

Boyu on santimi zor geçer ama Karadeniz kültüründe hiçbir balık — belki hiçbir yiyecek — hamsinin yerini tutamaz. Türkü olmuş, mani olmuş, ekmeğine katık, kuyruğuna destan yazılmıştır.

Evliya Çelebi'nin şahitliği

17. yüzyılda Trabzon'u gezen Evliya Çelebi, Seyahatname'sinde şehrin hamsi tutkusunu hayranlık ve mizahla anlatır: hamsi mevsimi geldiğinde tellalların haber saldığını, halkın işini gücünü bırakıp kıyıya koştuğunu yazar. Çelebi'ye göre Trabzonlular hamsiyle onlarca farklı yemek yapar — hamsili pilavdan hamsi tatlısına kadar uzanan bu mutfak bugün de yaşıyor.

Bereketin ekonomisi

Hamsi, yüzyıllar boyunca Karadeniz kıyısının hem sofrası hem geçim kapısıydı: kışın gelen "hamsi akını" bütün kıyı kasabalarını ayağa kaldırır, balık bollukta tarlaya gübre bile olurdu. Bugün hâlâ Türkiye'nin toplam deniz balığı avının açık ara en büyük kalemi hamsidir — Karadeniz'in gümüş madeni.

Oltacının hamsiyle imtihanı

Hamsi oltayla hedeflenen bir balık değildir (sürü ağla avlanır) ama oltacı için başka bir anlamı var: en iyi doğal yemlerden biri. Bir parça hamsi; istavritten lüfere, kalamardan mezgite kadar geniş bir menünün anahtarıdır. Karadeniz'in bereketi, oltanın ucunda başka balıklara dönüşür.

Kışın tezgâhta parlayan hamsiyi gördüğünde bil ki dört yüzyıl önce Evliya Çelebi de aynı parıltıya bakıp aynı iştahla gülümsemişti. 🐟

Diğer Tarih Yazıları

← Tüm tarih yazıları · Kendi av tarihini yazmaya Zokala ile başla. Rastgele! 🎣

Son güncelleme: 2026-07-13 · Yasal veriler resmî tebliğden doğrulanmıştır.